13-09-11

esoterie!

 

 

Esoterie 
Esoterie staat tegenover exoterie. Dat laatste wil zeggen dat alle kennis en wetenschap voor iedereen makkelijk en publiek toegankelijk is. Wat is dan esoterie? In mij aloude Koenen staat dat esoterisch ‘voor ingewijden’ betekent, afgeleid van het Grieks esoterikos = verder naar binnen en esoterisme is de neiging tot groepsvorming, alleen voor ingewijden. De dikke van Dale spreekt over ‘geheim, bestemd voor de ingewijden, de deskundigen’. De ‘Encyclopedie van de mystiek en de mysteriegodsdiensten’ van John Ferguson (vert. Simon Vinkenoog, niet meer nieuw verkrijgbaar) vermeldt: ‘De esotericus onderkent als fundamentele benaderingswijze de wereld van energieën, die achter alle gebeurtenissen in de wereld van verschijnselen en de menselijke evolutie schuilgaat; deze energieën bewegen en werken onder de Wet van Oorzaak en Gevolg … Gebeurtenissen, voorvallen en stoffelijke verschijnselen van iedere soort zijn slechts symbolen van wat er in de innerlijke werelden gebeurt en deze werelden betreedt de esotericus ten einde zijn waarneming te vervolmaken. Alles wat bestaat is, volgens de esotericus, in werkelijkheid geest in openbaring.’

 

Dit  is toch wel een hele mond vol om eventjes tot je door te laten dringen. Wat wil dat eigenlijk zeggen? Dat ieder mens in feite zelf zijn eigen wereld creëert door middel van zijn innerlijke wereld, door middel van zijn gedachten en innerlijke beeldvorming. Je hebt een bepaald beeld voor ogen van wat je wilt of je gedachten cirkelen rond een bepaald idee. Tien tegen één dat je beeld of je idee na kortere of langere tijd werkelijkheid wordt. Wat gebeurt er dan in het geval het zich toch niet manifesteert? Dan zit er ergens toch een foutje in de regie, je wilt het niet echt of je hebt tegenstrijdige gedachten of beelden of een dringende onderliggende wens wordt wel gemanifesteerd. 
Ik besef dat al het bovenstaande goed zweverig klinkt, terwijl ik nu juist niet zweverig wil overkomen, maar dat komt omdat het binnen de esoterie om innerlijke verbeeldingskracht gaat, dus dat wat niet met het verstand beredeneerd wordt. Het is in feite ongrijpbaar en ieder mens heeft zijn eigen beeld bij een bepaald symbool of begrip.

 

Zinvol toeval
De Zwitserse psychoanalyticus Carl Gustav Jung omschrijft het door de moderne wetenschap nog onverklaarde verschijnsel synchroniciteit als het ‘zinvolle toeval’ van twee gebeurtenissen die zonder oorzakelijk verband tegelijkertijd plaatsvinden en onder andere Joseph Jaworski schreef er een zeer leesbaar boek over. Een voorbeeld van synchroniciteit is bijvoorbeeld het verhaal dat Jung’s cliënte een droom vertelt over een scarabee en er op dat moment een grote kever via het open raam op de vensterbank komt zitten. Zo ook met de I Tjing. Door middel van het gooien van duizendbladstelen of munten krijg je het antwoord op een vraag aan het orakel, en wel het antwoord wat je op dat moment zeer nodig hebt.

 

Ik ervaar zelf ook soms synchronistische gebeurtenissen. Een voorbeeld hiervan is dat ik mijzelf op dit moment bezig houd met het bestuderen van mythen en oude mysteriën. Ik liep onlangs een kringloopwinkel binnen en tussen de oude boeken vond het enige esoterische boek wat er op dat moment daar in voorraad was, namelijk: ‘Mythen en Bewustzijn’ van Joseph Campbell en Bill Moyers, voor een zeer schappelijk prijsje. Uiteraard gekocht en thuis meteen gaan lezen. Het is de transcriptie van een interview van Moyers met Campbell, dat in 1990 is uitgegeven als boek behorende bij een Teleac-cursus, die dat jaar op tv was.

 

Je zou kunnen zeggen, ahum, na bijna twintig jaar is dat natuurlijk informatie uit de oude doos. Niets is echter minder waar! Dat is nu juist esoterie. De oude mythen, vooral de scheppingsmythen, van volkeren over de hele wereld bevatten beelden en symbolen die alle mensen nu nog steeds als een soort collectieve erfenis in hun dromen, verhalen en theaterstukken met zich meedragen. Dit zijn de ‘archetypische’ beelden, zoals boom, slang, hemel, aarde, vuur, huwelijk, schepping, enz. Joseph Campbell wordt beschouwd als de belangrijkste deskundige op het gebied van mythologie en hij schreef er diverse boeken over. Met name ‘De held met de duizend gezichten’ is een goed voorbeeld van een inmiddels klassiek geworden everseller, waarbij hij veel informatie geeft en diep ingaat op de mythen der mensheid.

 

Education permanente
Zo komen er soms boeken op mijn pad, waaraan ik niet of nauwelijks aandacht had besteed als ik niet met dat onderwerp bezig was geweest. Juist die onverwachtheid van het vinden van zo’n boek geeft mij een enorme kick. Als ‘esoterische’ boekhandelaar, dito schrijfster en dito vertaalster heb ik toch wel het een en ander gelezen in de loop der jaren, maar ik merk ook dat mijn belangstelling steeds verschuift. En soms vind ik in stoffige antiquariaatjes of iets moderner op het internet precies het boek wat ik op dat moment nodig heb om verder te kunnen. ‘Verder kunnen?’ zal de oplettende lezer(es) zich wellicht afvragen, verder waarmee? Dat is nou ook zoiets met esoterie, dat je er steeds dieper in kunt duiken, dat je er constant van leert, een soort education permanente en dat het je een spiegel van je eigen bewustzijnsgroei voorhoudt.

 

Heidens of heilig?

Maar waarom spreekt mijnheer van Dale dan van ‘geheim’? Inderdaad was in oude tijden het bestuderen van de mythen, het toepassen van alchemie, het werken met de kabbala en met magie, niet voor het gewone volk weggelegd. Zeker niet toen de vroege kerkvorsten al deze ‘wetenschappen’ in de ban deden en zij ondergronds moesten doorvechten om de leringen door te geven. Helaas hebben het jodendom, het christendom, de islam en de patriarchale samenleving al deze dingen tot zonde verklaard. De heilige plekken, voorwerpen, feesten en verhalen van vóór onze jaartelling werden als heidens beschouwd en dit moest allemaal vernietigd worden. En dat is tot op zekere hoogte ook gebeurd. Gelukkig bleven er wel een aantal esoterische stromingen van deze godsdiensten over en deze zijn er nog steeds. Dat zijn bijvoorbeeld de Kabbala, de Gnosis, het Mystieke Christendom en het Soefisme. De laatste jaren zijn er dan ook heel wat boeken vanuit deze stromingen verschenen.

 

(Heel) vroeger werd op scholen per definitie Grieks en Latijn gegeven, met de daarbijbehorende culturele en mythologische verhalen. Nu zijn deze talen alleen voorgehouden aan de gymnasiumafdeling van het VWO, zodat andere leerlingen hiervan verstoken blijven. De Renaissance werd destijds beschouwd als de wedergeboorte van de kunst en cultuur van de klassieke Griekse en Latijnse oudheid. Hoe kun je zonder gymnasiumopleiding nu toch van de vruchten van de oude mythen en mysteriën proeven? Ook hier is het boek weer de uitkomst, omdat er toch veel oude geschriften zijn bewaard gebleven, werden heruitgegeven of opnieuw bewerkt. Veel levensbeschouwelijke stromingen en hun schrijvers doken doelbewust in deze materie om deze te behouden voor het nageslacht. Met name Helena Petrovna Blavatsky vanuit de Theosofie, Rudof Steiner vanuit de Antroposofie en Jan van Rijckenborgh vanuit de Rozekruizers.
 

Het gebied van de esoterie is dus nogal veelomvattend (veel meer dan nu eventjes in dit stukje vermeld wordt). Het is tegenwoordig voor iedereen toegankelijk, voor een ieder op zijn of haar eigen niveau. Het biedt genoeg voedingsbodem om interessante nieuw verschenen boeken of oude getrouwen in de toekomst nader in deze rubriek te gaan bekijken.

18:40 Gepost door enscho in Spiritualiteit | Permalink | Commentaren (0) |  Facebook |

De commentaren zijn gesloten.